LINUX Sistem Mimarisi

Merhaba arkadaşlar,

Bu makalemizde Linux sistem mimarisi hakkında bilgiler veriyor olacağım.Linux bilindiği üzere açık kaynak kod üzerinde temellenmiş görsel GUI veya Core yönetimi sayesinde gerek normal kullanıcılar için gerekse biz Sistem yöneticileri için geliştirilen yazılımlarla oluşturulmuş bir işletim sistemidir.Linux tasarımsal olarak UNIX tarafından esinlenmiş olarak gözüksede ikisi pratikte herhangi bir ortak bağı (kod bakımından) bulunmamaktadır.Linux, GNU adıyla bilinen bir projenin parçası olduğu için GNU/Linux olarak anılmaktadır. GNU olarak dağıtımları bu kaynak üzerinden paylaşmaktadır.Kaynak kodunun internet üzerinde ücretsiz olarak dağıtılması ve yayınlanması sayesinde birbirinden farklı şirket ve programcılar, bu işletim sisteminin gelişimine sürekli olarak katkıda bulunmuşlardır.Genelde ikisinin aynı görev ve işlevde olduğu yargısı bu noktada işletim sistemleri incelendiğinde pekte aynı tarzda ilerlemediğini görebilirsiniz.Açık kaynaklı bir yapıda olması geliştiriciler için oldukça kolay bir alan sunmaktadır.Kendi yapısı üzerine uygulama geliştirmeyide ayrıca kolaylaştırmaktadır.Geliştirilen Linux çekirdeği günümüzde bilgisayarların ötesinde hayatın birçok alanında kullanılmaktadır. Kullanım alanlarına baktığımızda çevremizde gördüğümüz Telefonlar (Androit),Tabletler,Bilgisayarlar,Sunucular,Güvenlik ürünleri ve bir çok yelpazede kendini göstermektedir.

Linux ilk olarak Minix işletim sistemi üzerinden geliştirilen Unix tabanlı bir sistem olarak ortaya çıkmıştır.Linux un ilk gelişim macerasi Finlandiya Üniversitesinde öğrenci olarak okuyan Linus Torvalds ın oluşturduğu bir grup ile birlikte İnternet üzerinde meraklı bir çok yazılımcının fikirsel ve tasarımsal katkıları ile geliştirilmiştir.Bu sistemin geliştirilmesinin ana amacı ile mevcut sistemlerin yetersiz olduğu düşüncesi olarak belirtilmiştir.Bundan yola çıkan programcılar bu altyapıyı kullarak açık bir şekilde open source noktasında çeşitli uygulamalar ve işletim sistemleri geliştirmişlerdir.Linux işletim sistemlerinin açık kaynak olması dünyanın bir çok yerindeki yazılımcılar tarafından ücretsiz olarak sistemlerine indirmeleri bu sistemleri test etmeleri hataları bulup geri bildirim yapabilmeleri ve daha stabil ve güvenli bir işletim sistemi çıkarabilmelerine fayda sağlamıştır.Açık kaynak olarak geliştirilme noktası Linux sistemlerinin en önemli avantajlarında bir tanesidir.Gelişimi evrimseldir, hatalar anında kullanıcılar tarafından tesbit edilip rapor edilmekte ve birçok kişinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı işletim sistemi sürümleri saatler içerisinde güncellenebilmektedir.

Linux gerçekten son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiş, çesitli ülkelerden birçok kullanıcıya erişmiş ve yazılım desteği günden güne artmıştır. Değişik kuruluşlar Linux sistemi ve uygulama yazılımlarını biraraya getirerek dağıtımlar oluşturmuşlar ve kullanımını yaygınlaştırmışlardır.

Linux Versiyonları Nelerdir ?

Linux çıkarıldığı andan itibaren opensource bir kaynak olduğundan ötürü zamanla farklı işletim sistemlerine evrilmiş olarak karşımıza çıkmaktadır.Bugün dağıtım paketlerinin bir çoğu aynı kernel altyapısını kullansada yazılımsal ve versiyon olarak oldukça geniş bir ürün yelpazesine sahiptir.

Gelin bu Linux versiyonlarına sahip işletim sistemlerinin bazılarını tanıyalım;

REDHAT:Red Hat Linux, şirketin kuruluşunun ardından kısa süre sonra meydana getirmiş olduğu zamanının en popüler işletim sistemlerinden biri olarak kabul edilen işletim sistemidir. Tamamen Linux tabanlı olan işletim sistemi ilk olarak 1995 yılında geliştirilmeye başlamış ve 2004 yılına kadar gelişimine devam edilmiştir.Red Hat Linux işletim sistemi 2004 yılına kadar Red Hat şirketi tarafından geliştirilmişti fakat 2004 yılında şirketin almış olduğu bir karar sonrasında artık şirketin bu işletim sistemi için geliştirme gerçekleştirilmeyeceğini bildirdi ve onun yerine topluluk tarafından geliştirilecek olan Fedora dağıtımının ortaya çıkartılmasına ön ayak olmuştur.

OPENSUSE:OpenSUSE yine açık kaynak kod mantığıyla üretilmiş, RedHat tabanlı bir Linux işletim sistemidir. Bu Linux Dağıtımı LGPL (Lesser GPL – GNU Genel Kısıtlı Kamu Lisansı ) veya GNU GPL (General Public Licence – Genel Kamu Lisansı) lisanslama modelleri ile lisanslıdır. Bu lisanslar altında, yazılımı ilgili kaynak kodları ile birlikte kopyalayabilir, başka makinalara kurabilir ve üçüncü şahıslara dağıtabilirsiniz.

UBUNTU:Ubuntu, tamamen Linux tabanlı olup, GNU Kamu Lisansına sahip, Mark Shuttleworth’un Canonical Ltd. adlı şirketi sponsorluğunda geliştirilen bir işletim sistemidir. Ubuntu GNOME masa üstü geliştirme ortamını kullanmaktadır. GNOME çok güçlü, estetik ve basit bir arayüze sahiptir. GNOME’un var olduğundan bu yana sadeliğini korumuş ve karmaşık görünümlerden olabildiğince uzak kalmıştır. Mevcut olarak tercih edilen, MAC OSX ve Windows tabanlı işletim sistemlerinin kullanışlılığı insanlar açısından belirli bir kalıplara taşınmıştır.

CENTOS:CentOS Red Hat firmasının dağıtımı olan Red Hat Enterprise Linux (RHEL) kaynak kodları üzerine kurulu ve bu dağıtım ile uyumlu bir linux dağıtımıdır. Bağımsız bir grup tarafından geliştirilen işletim sisteminin isminin açılımı The Community ENTerprise Operating System biçimindedir.

FEDORA:Fedora, daha önce bilinen adıyla Fedora Core tamamen açık kaynak kodlu ve özgür bir Linux dağıtımıdır. Dünyanın çeşitli bölgelerinde varlığını sürdüren özgür yazılım toplulukları arasında Fedora Projesi kapsamında hala geliştirilmekte ve yönetilmekte olup, RedHat tarafından destek görmektedir.2004 yılında sona eren RedHat Linux dağıtımlarının devamı olarak bilinen Fedora, Linux dünyasında hatrı sayılır bir kitleye sahip dağıtımdır. Aynı zamanda Fedora, RedHat Enterprise Linux ürününün test gereksinimlerini karşılamaktadır.

Linux bilindiği üzere açık kaynak kodlardan oluştuğu ve kendisini bu alanda geliştiriciler ile farklı versiyonlara sahip olması nedeni ile ortaya bir çok işletim sistemi ve versiyonu çıkmıştır.Bunları inceleyecek olursak temel olarak 6 tipte işletim sisteminin varlığından söz edebiliriz.

Yukarıdaki yazıda Linux ile UNIX arasında geliştirme bakımından pek fazla benzerlik olmadığından bahsetmiştim.UNIX sistemler ile ilgili açıklama yapmak gerekirse Linux u geliştiren bağımsız yazılımcılar sadece kernel yani çekirdek tabanında UNIX kullanmaktadır.Bunun dışındaki gelişimler UNIX den bağımsız olarak ilerlemektedir.UNIX tabanlı işletim sistemlerini inceleyecek olursak şu şekilde sıralayabiliriz.

*OpenBSD                           *Minix

*MAC                                   *HP-UX

*Xenix                                  *NetBSD

*Solaris                                *SCO Unixware    

Linux hakkında genel bilgileri verdikten sonra bunun bizlere olan yararları nelerdir ? Linux kullanmak hayatımızda çalıştığımız sistemde kullandığımızda hangi avantanjlara sahip oluruz bunlarla ilgili genel bilgi vermek gerekirse liste halinde sıralayabiliriz.

Linux Sisteminin Avantajları ve Dezavantajları

Linux bir çok geliştirici ve sistemci tarafından rağbet görmesi ile birlikte yaygın bir kullanım ile sevilen bir sistem olsada avantaj ve dezavantajlarınıda ortaya koymak lazım diye düşünüyorum.Öncelikle avantajlarından bahsetmek gerekirse:

Uygulama Desteği:Linux bir çok konuda uygulama desteğini vermekle kalmayıp bununmla ilgili geliştiricilere iyi bir kaynak sunmaktadır.Her gün binlerce uygulama uzmanı bu konuda çalışmakta ve ihtiyaca göre know-how tarzı sistematik bir çalışma yaparak ihtiyaçları giderebilmektedir.

Windows’da bir programı kurabilmek için genellikle onun yükleme paketini internetten bulup indirmeniz gerekiyor. Birçok Linux sisteminde bununla uğraşmanız gerekmez Paket Yöneticisi  size uygulamalar arasında dolaşabileceğiniz, onları yükleyebileceğiniz ve kaldırabileceğiniz bir merkezi denetim alanı sunuyor.Windows da kurulumda birçok kez uygulama ile eklentileri ayrı ayrı kurmak zorunda kalırsınız. Özellikle kayıt defterine oluşturduğunuz kayıtlar, yerleştirdiği ayar dosyaları bir müddet sonra sistemi yavaşlatmaya başlar. Aslında kısmen güvenliği de etkiler. Bilgisayarınızın bilmediğiniz yerlerinde çalışan uygulamacıklar virüs programınında dikkatini çeker. Virüs programlarına ve güvenlik duvarına gün doğar. Linuxda uygulama kaldırma işleminde yükleme de olduğu gibi bütün eklentileri ile kaldırıldığından sistemde gereksiz dosya bulundurmaz.

Performans:Linux diğer işletim sistemleri ve özellikle Windos işletim sistemlerine göre daha performanslı çalışma mantığı mevcutttur.Sistem başlarken (boot ederken) Linux daha uzun zaman alır fakat, sistem başladığı andan itibaren kullanımının çok daha hızlı olduğunu çabucak hissettirir.Linux çalışma mantığı ile Windows çalışma mantığı arasındaki temel farklar bu konuda en etkiliği değişkenlerdir.

Güvenlik:Linux diğer işletim sistemleri nazarında Virüs veya benzeri tehtitlere daha az muhatap olur.Bunun sebebi ise Linux sistemlerine herhangi bir saldırı olduğunda veya sisteme virüs bulaştığında Windows işletim sistemindeki gibi yönetici hesabı ile sistemi ele geçirip sınırsız hasarlara yol açıcak herhangi bir uygulama çalıştıramaz.Kullanıcıların en fazla müzdarip oldukları olay internet üzerinden indirilen dosyalar veya linkler vasıtası ile bulaşan Trojan,Malware,Spyware tarzı uygulamalardır.Linuxda bu çeşitli aşamalardan geçmeden çalıştıramazsınız.Yani Linux işletim sisteminize çok istekli ve bilinçli olmadıkça virüs bulaştırmanız oldukça zordur.Genelde diğer işletim sistemlerinde bir program kurduğunuzda kayıt defteri gibi farklı yerlerine bazı dosyaları atar. Eğer program ile beraber bu ayarlar da silinmez ise bu dosyalar antivirüs programı ve güvenlik duvarını gereksiz bir şekilde yoracaktır. Bu da sizi formata veya temizleme programlarını satın almaya itecektir. İleriki aşamalarda virüs programı ve güvenlik duvarı kurmaya ihtiyaç duyacaksınız ve bütün kullanıcıların ayar dosyalarının bir arada bulunması olası güvenlik açığında bütün sistemi etkileyecektir.Hedefte Windows olduğundan Linux için yazılan virüs sayısı yok denecek kadar azdır. Linux sistemlerin en büyük avantajı ayar dosyalarını kullanıcı bazlı ayırmasıdır. Bu nedenle bir kullanıcı sisteminde oluşan problem diğer sistemi etkilemez.

Donanım:Linux donanım gereksinimlerini yüksek bir oranda sorunsuz karşılayabilmektedir.Düşük sistem gereksinimi onun yanında donanım kütüphanesinin devamlı güncel olması sayesinde bir çok markanın veya yazılımın desteğini kendi içerisinde barındırabilmekte ve kurulabilmektedir.Bazen çok ufak donanımsal sorunlar (özellikle VGA kartı) olmak üzere sistem içerisinde tanımayabiliyor.Bunun sebebide çoğu donanım firmasının Linux tarzı işletim sistemlerinde buna uygun yazılım üretmemesinden kaynaklanmaktadır.Ama gelişim sürecinde artık donanım firmalarıda bu konuda gerekli desteği vermeye başladıklarını söyleyebilirim.

Yardım:Linux işletim sistemi kullanıyor veya kullanmak istiyorsunuz.Fakat nasıl ve ne şekilde kullanabileceğinizi bilmiyorsanız gerekli yardım bir link ötenizde demektir.Bir çok işletim sistemi uygulamaların kullanımı ve eğitimi noktasında maddi bir bedel talep ederken Linux bu bedeli genellikle talep etmez.Açık kaynak oluşu ve dünyadaki linux forumlarında açık kaynaktan yayınlanan makaleler,videolar ve kitaplar sayesinde sizde bu sistemi rahat bir şekilde çoğu zamanherhangi bir eğitim veya lisanslama gereksinimi olmadan öğrenebilir bununla ilgili çalışmalar ve geliştirmeler yapabilirsiniz.Linux genel olarak baktığımızda çok fazla geliştirilebilir alanı olmasına karşın yinede küresel kullanıcı bazında çokta yer etmiş değil.Bunun sebeplerini araştırdığımızda iyi bir tanıtım veya kolay kullanılabilirlik seçenekleri arasında görülmemesi ve farklı bir sistem kültüründe yer alması belki bunlara neden olmuş olabilir.Sistem yöneticileri için Linux yönetimi ve güvenliği bakımından Windows Server sistemlerine nazaran daha efektif bir yönetim kolaylığı sunmaktadır.Dikkat edilirse Microsoft da Windows Server sistemleri için Core serisini çıkararak GUI arayüzünü devre dışı bırakarak Linux Terminal tarzı sistemler geliştirmektedir.Bunun yanında kitabı okudukça ve uyguladıkta bu sistemin dışarıdan görüldüğü kadar zor veya yönetilmesi zahmetli bir noktası olmadığını görüceksiniz.

Dezavantajları:

Ücretsiz Dağıtım:Linux un free versiyon bir işletim sistemi ailesi olması bir çok kişinin bu sisteme diğer işletim sistemlerine nazaran güven problemi çıkarmıştır.

İhtiyaçlara Cevap Verme Durumu:Linux Open Source uygulamaları dünyanın her yerindeki geliştiriciler tarafından incelenmekte ve lokal ihtiyaçlara göre güncelleme paketleri ve desteği sunmaktadır.Fakat kurumsal bir lisans altında olmadığından ötürü standart veya global ortalama ile sistem gereksinimlerini karşılayabilen bir yapıda değildir.

Teknik Destek ve Sürdürülebilirlik:Linux un sürekli gelişiyor olması ve bu gelişim ticari kaygılar olmadan sürdürülmesi elbette güzel bir özelliği fakat bu ticari kaygının olmaması teknik destek ve sürdürülebilirlik anlamında malesef bazı konularda özellikle anahtar teslim projeler ve sistem kurulumlarında işletilmesinde ve çalışmasında bazı sıkıntılar çıkabilmektedir.

Kullanım Kolaylığı: Linux üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.

Sonuç olarak Linux üzerinde her ne kadar kurumsal bir işletim sistemi kriterleri olmasada gerek ar-ge noktasında gerek sistemlerinin performans kritilerleri ve verimli kullanımı konusunda çok iyi bir işletim sistemi olduğunu görebiliyoruz.Özellikle spesifik uygulamalarda kullanımı güvenlik ve diğer katmanlardaki kullanım noktasında uniq bir yapıya sahip olduğunu görüyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!